Hệ thống phanh ô tô và những điều quan trọng bạn cần biết

Hệ thống phanh ô tô là bộ phận quan trọng của xe, ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của tài xế trong quá trình vận hành. Vậy hệ thống phanh xe là gì? Phân loại và lưu ý gì khi sử dụng phanh xe? Cùng bài viết dưới đây tìm hiểu giải đáp chi tiết.

1. Hệ thống phanh xe ô tô là gì?

Hệ thống phanh xe ô tô là thiết bị cơ học có vai trò kiểm soát chuyển động của bánh xe bằng cách tạo ra ma sát. Qua đó, phanh giúp tài xế kiểm soát tốc độ di chuyển, dừng xe theo ý muốn. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu suất hoạt động, tăng tuổi thọ của ô tô mà còn đảm bảo an toàn cho tài xế và người di chuyển xung quanh xe.

Sơ đồ các thành phần chính của hệ thống phanh xe ô tô.

2. Các loại hệ thống phanh ô tô phổ biến hiện nay

Hệ thống phanh xe ô tô được chia thành các loại dưới đây:

2.1. Hệ thống phanh xe ô tô – Phanh tang trống

Phanh tang trống (hay còn gọi là phanh guốc/phanh trống) có cấu tạo gồm trống phanh và má phanh. Trong đó, trống phanh gồm hộp rỗng bên ngoài gắn với trục bánh xe và quay theo bánh xe. Má phanh nằm bên trong và tiếp xúc trực tiếp với bề mặt trống phanh để tạo ra ma sát. Để kết hợp hai bộ phận với nhau, hệ thống cần đến bình xi-lanh (ben khí nén) và lò xo điều chỉnh.

Nguyên lý hoạt động: Khi lái xe đạp phanh, bình xi – lanh sẽ đẩy 2 má phanh ra ngoài thông qua thủy lực và lò xo điều chỉnh. Hai má phanh sẽ tiếp xúc với trống phanh, tạo ma sát giúp bánh xe quay chậm cho đến lúc dừng lại.

Ưu điểm:

Phanh không gây ra tình trạng trượt, lết nguy hiểm khi vận hành.
Cấu tạo đơn giản, kết cấu kín nên phù hợp với nhiều điều kiện thời tiết và địa hình sử dụng khác nhau.
Thiết kế phanh tang trống ít chi tiết, hoạt động cơ khí đơn giản.
Việc chăm sóc và bảo dưỡng dễ dàng, chi phí thay thế, sửa chữa phụ tùng không cao.

Nhược điểm:

Thời gian giảm tốc chậm.
Vì thiết kế kín nên khả năng tản nhiệt kém.
Hiệu suất phanh không quá tốt, đặc biệt khi xe phanh gấp hay đổ đèo.

Hệ thống phanh tang trống nằm ở trục sau bánh xe, giúp tài xế kiểm soát tốc độ di chuyển và dừng lại trong trường hợp khẩn cấp.

>> Má Phanh Ô Tô: Các Loại Phổ Biến Và Thời Điểm Cần Thay Mới

2.2. Hệ thống phanh ô tô – phanh đĩa

Phanh đĩa ô tô được cấu tạo từ các thành phần chính như đĩa phanh, má phanh và cùm phanh (giá đỡ chụp bên ngoài đĩa phanh). Cùm phanh bao gồm má phanh và hệ thống pit-tông thủy lực được ốp vào 2 bên đĩa phanh.

Nguyên lý hoạt động: Khi đạp phanh, các pit-tông dầu sẽ đẩy má phanh tịnh tiến về phía đĩa phanh. Khi đó, má và đĩa phanh tiếp xúc với nhau sẽ tạo ra ma sát làm cho tốc độ quay của bánh xe chậm lại và dừng.

Ưu điểm:

Phanh đĩa có kết cấu hở nên khả năng tản nhiệt tốt.
Tăng hiệu suất hoạt động của hệ thống phanh xe.
Khả năng giảm tốc có độ chính xác cao.

Nhược điểm:

Phanh đĩa có thiết kế lộ ra bên ngoài nên dễ bị bám bụi. Lâu dần sẽ khiến các bộ phận bị hao mòn, ảnh hưởng đến năng suất hoạt động.
Chi tiết của phanh đĩa thường sử dụng vật liệu chất lượng nên giá thành cao, chi phí lắp đặt/sửa chữa/bảo dưỡng cao.

Hệ thống phanh đĩa được cấu tạo từ đĩa phanh gắn cố định trên phần trục quay và sẽ chuyển động cùng với bánh xe khi vận hành.

2.3. Hệ thống phanh ABS

Hệ thống phanh ABS (Anti-lock Braking System) là bộ điều khiển phanh bằng máy tính tránh tình trạng bó cứng các lốp xe do phanh gấp. Điều này giúp người lái có thể điều khiển xe và dừng xe an toàn. Cấu tạo hệ thống phanh ô tô ABS ô tô bao gồm ECU (Electronic Control Unit – tổ hợp vi mạch điện tử có chức năng nhận biết, phân tích tín hiệu để điều khiển và điều phối hoạt động của động cơ của xe), bộ điều khiển thủy lực, bộ điều khiển chống bó cứng phanh, bộ cảm biến bánh trước và bộ cảm biến bánh sau xe, đồng hồ taplo, đèn cảnh báo ABS, công tắc phanh.

Nguyên lý hoạt động: Khi người lái đạp vào chân phanh, dầu phanh được đẩy đến các bộ phận phanh trong mỗi bánh xe. ECU thu thập, xử lý thông tin từ các cảm biến. Khi nhận được dấu hiệu bánh xe sắp bị khóa cứng thì van sẽ đóng để không tiếp tục cấp dầu thắng. Sau đó, dầu phanh sẽ được bơm lại để xe vẫn tiếp tục chạy trong quá trình giảm tốc từ từ mà không bị bó cứng.

Ưu điểm:

Khả năng kiểm soát được lực kéo của xe tốt.
Tăng sự an toàn cho người lái khi điều khiển.
Tuổi thọ phanh cao.
Có thể tự bật/tắt phanh theo nhu cầu khi đang điều khiển ô tô.

Nhược điểm:

Chi phí lắp đặt/ sửa chữa/ bảo dưỡng cao.
Hệ thống phanh ABS không phù hợp sử dụng trên đường xấu.

3. Các lỗi thường gặp ở hệ thống phanh ô tô

Hệ thống phanh được sử dụng rất nhiều trong quá trình sử dụng. Do đó, hệ thống phanh không tránh khỏi những hư hỏng, lỗi khi vận hành. Dưới đây là một số lỗi thường thấy ở phanh xe ô tô bạn có thể tham khảo:

Má phanh mòn: Má phanh mòn làm kéo dài quãng đường phanh và gây mài mòn đĩa phanh. Đồng thời làm tăng khoảng cách dừng và tạo tiếng kêu khi phanh xe.
Đĩa phanh cong vênh: Bề mặt đĩa phanh cong vênh làm rung bàn đạp phanh và gây ra tình trạng giật xe khi dừng.
Đĩa phanh đảo hoặc cong vênh: Đĩa phanh bị đảo hoặc cong vênh ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của hệ thống phanh. Điều này làm tăng nguy cơ phanh không ăn, từ đó gây nguy hiểm cho người sử dụng.
Hệ thống phanh rò rỉ: Tình trạng này có thể dẫn đến mật dầu phanh và hỏng hoàn toàn hệ thống phanh.
Phanh biến chất, mờ dần: Lỗi này có thể làm giảm hiệu suất khi phanh kéo dài. Điều này ảnh hưởng đến việc phanh xe khi gặp tình huống bất ngờ, tiềm ẩn nguy hiểm cao.
Kẹp phanh dính: Khi phanh xe ô tô bị lỗi kẹp phanh dính, xe có thể bị lệch khi phanh và ảnh hưởng đến hiệu suất tăng tốc.

>> Má phanh ô tô bị mòn: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách xử lý

4. Một số lưu ý khi sử dụng hệ thống phanh ô tô

Để đảm bảo sự an toàn khi sử dụng hệ thống phanh xe ô tô, bạn cần lưu ý một số điều sau:

Duy trì khoảng cách an toàn với xe phía trước để phản ứng nhanh và dừng an toàn khi xảy ra tình huống bất ngờ. Đặc biệt là trong điều kiện thời tiết xấu hoặc đường trơn trượt.
Đạp nhẹ bán đạp phanh trước để khắc phục và tạo áp lực trong hệ thống, giúp rút ngắn thời gian nhấn phanh.
Sử dụng bàn đạp phanh một cách đều để tránh khóa bánh xe.
Tránh phanh mạnh trong điều kiện đường trơn trượt hoặc khi có nguy cơ mất kiểm soát.
Khi điều khiển xe xuống đèo hoặc hạ dốc dài, sử dụng động cơ phanh bằng cách chuyển xuống số thấp hơn hoặc sử dụng số D1 hoặc D2 (đối với hộp số tự động) để giảm áp lực lên hệ thống phanh và tránh quá nhiệt.
Thường xuyên mang xe đến ga ra để kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống phanh định kỳ. Bạn nên chọn trung tâm bảo dưỡng uy tín có chuyên viên tay nghề cao để đảm bảo tháo tác đúng kỹ thuật và tiết kiệm thời gian.

>> Tìm hiểu thêm: Kỹ Thuật Lái Xe Lên Dốc Và Xuống Dốc Cao Đúng Chuẩn, An Toàn

Hệ thống phanh ABS được cấu tạo từ các thành phần chính như bộ điều khiển thủy lực, bộ điều khiển phanh ABS, bộ cảm biến tốc độ bánh sau/bánh trước.

>> Liên hệ Phú Anh Michelin Car Service yêu cầu báo giá / đặt lịch hẹn để trải nghiệm dịch vụ bảo dưỡng – sửa chữa xe chuyên nghiệp, an tâm ‘lăn bánh’ trên mọi nẻo đường!